PROTETYKA STOMATOLOGICZNA dyscyplina medyczna odtwarzająca estetykę i funkcje jamy ustnej

Protetyka stomatologiczna to dział stomatologii zajmujący się odtwarzaniem pierwotnych warunków zgryzowych po całkowitej lub częściowej utracie zębów albo po ich uszkodzeniu. Pokrewną dyscypliną jest protetyka szczękowo-twarzowa, której zadaniem jest rekonstrukcja utraconych tkanek oraz narządów zlokalizowanych w obrębie twarzoczaszki i jamy ustnej.

Przywracanie funkcji jamy ustnej polega na wykonywaniu uzupełnień protetycznych utraconych zębów oraz części jamy ustnej. Istnieją dwa typy uzupełnień protetycznych: stałe i ruchome. Różni je od siebie sposób ich utrzymania w jamie ustnej.

Do uzupełnień protetycznych ruchomych zalicza się protezy, które pacjent w dowolnym momencie może wyjmować z ust. Są to całkowite lub częściowe ruchome protezy akrylowe, nylonowe lub acetalowe oraz wykonane na bazie konstrukcji metalowej protezy szkieletowe. Wymienić tu należy również ruchome protezy typu overdenture wsparte na implantach.

Uzupełnienia stałe w sposób permanentny, lecz nie rozłączny montowane są na zębach lub implantach w jamie ustnej pacjenta. Do stałych uzupełnień zaliczamy wkłady koronowo-korzeniowe, wkłady koronowe, licówki, korony i mosty oraz uzupełnienia stałe oparte na wszczepach śródkostnych.

Korony i mosty wykonane są na podbudowie metalowej, z tlenku cyrkonu lub ceramiki.

Leczenie protetyczne przy użyciu protez stałych przynosi nieporównywalnie lepsze efekty dla pacjentów niż przy użyciu protez ruchomych ze względu na ich stabilne umocowanie w jamie ustnej.

Zewnątrzustne protezy szczękowo-twarzowe, tzw. epitezy, mają zadanie przywrócenia funkcji i wyglądu twarzy człowieka, który utracił jej elementy, np. nos, oko, ucho, policzek, szczękę, w wyniku zabiegów onkologicznych lub innych zabiegów z zakresu chirurgii szczękowo-twarzowej lub chirurgii stomatologicznej. Są to tzw. ektoprotezy twarzy. Wykonywane są z akrylu oraz miękkiego silikonu, który imituje funkcję skóry oraz błony śluzowej.

Wewnątrzustne uzupełnienia protetyczne obturujące ubytki po resekcjach kości twarzoczaszki z powodu nowotworów dna jamy ustnej, zatok szczękowych oraz innych istotnych obszarów twarzoczaszki są to zwykle akrylowe protezy z obturatorami, które mocowane są na zasadzie prostego przylegania do podłoża lub na implantach osteointegrujących wszczepionych w okoliczne struktury kostne. Ciągle jednak odtwórcza chirurgia szczękowo-twarzowa, jak i chirurgia plastyczna jest pomocna w odtwarzaniu utraconych elementów anatomii twarzoczaszki. Zabiegi z zakresu chirurgii rekonstrukcyjnej i mikrochirurgii wykonywane są na sali operacyjnej i wymagają zaplecza szpitalnego.

By wzmocnić lub odbudować tkanki twarde zęba, stosujemy:

Nowoczesna protetyka stomatologiczna stwarza dziś szeroki wachlarz możliwości. W ostatnim dziesięcioleciu przebyła technologiczną rewolucję, która polegała na wdrożeniu technik CAD CAM w miejsce typowych rozwiązań analogowych. Cyfrowa obróbka danych zaadaptowana dla potrzeb laboratorium protetycznego podniosła standardy dotyczące estetyki, a nade wszystko dokładności wykonywanych prac protetycznych. Użycie stożkowej tomografii komputerowej CBCT oraz skanerów wewnątrzustnych znacząco poprawiło dokładność obrazowania przedmiotów poddawanych rekonstrukcji protetycznej. Zastosowanie nowoczesnego parku maszynowego w laboratoriach protetycznych: skanerów laboratoryjnych i precyzyjnych frezarek umożliwiło wykonywanie prac protetycznych na najwyższym poziomie.

Współczesna protetyka stomatologiczna uwzględnia zastosowanie nowoczesnych materiałów. Zwykle bazą dla zaawansowanych technologicznie stałych prac protetycznych jest stop metalu, w tym tytanu, oraz tlenek cyrkonu. Najbardziej wymagające, jeśli chodzi o obróbkę laboratoryjną, są prace tworzone na bazie podbudowy z tlenku cyrkonu. Trudności, jakie stwarzają, rekompensowane są zwykle przez ostateczny efekt na etapie gotowych koron i mostów. Technologia służy wykonywaniu stałych prac protetycznych zarówno na zębach własnych pacjenta, jak i na implantach.

TECHNOLOGICZNE WARIANTY WYKONANIA ESTETYCZNYCH KORON I MOSTÓW NA BAZIE TLENKU CYRKONU

W trudnych przypadkach klinicznych bezzębia i przy pojedynczych brakach zębowych, przy odtwarzaniu uzębienia należy brać pod uwagę nie tylko estetykę koron i mostów protetycznych, lecz również relacje zwarciowo-artykulacyjne, które stanowią o zdrowiu całego układu stomatognatycznego, w tym stawów skroniowo-żuchwowych.
Pomocna w takich sytuacjach jest diagnostyka przedprotetyczna łukiem twarzowym lub analiza Gerbera.

ANALIZA GERBERA

To diagnostyka bardzo wszechstronna, całkowicie bezbolesna i nieinwazyjna. Ma zastosowanie w każdej dziedzinie stomatologii. Pozwala przywrócić prawidłową funkcję naturalnego uzębienia, a także zaprojektować odbudowę protetyczną na implantach. Analiza jest pomocna szczególnie przy projektowaniu trudnych prac protetycznych, pomaga w leczeniu schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego, a także w przywracaniu prawidłowych proporcji w rysach twarzy – ortolifting.

Ma zastosowanie zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Stosowana jest u pacjentów posiadających pełne uzębienie, którzy wymagają przywrócenia jego funkcji lub jedynie korekty estetyki, a także u pacjentów z częściowymi brakami w uzębieniu. Jest szczególnie pomocna przy bezzębiu.

Analiza Gerbera stanowi istotne wsparcie leczenia protetycznego, chirurgicznego, ortodontycznego, periodontologicznego, zachowawczego, estetycznego. Pozwala ustalić przyczynę przeciążeń w zgryzie i tym samym wyeliminować wynikające z tego dolegliwości bólowe. Pozwala prawidłowo podnieść i zrekonstruować zwarcie.

Narząd żucia stanowi funkcjonalną jedność z całym organizmem i nazywany jest układem stomatognatycznym. Zęby są jedynie częścią tego układu, w skład którego wchodzą kości twarzoczaszki, tkanki miękkie oraz układ nerwowo-naczyniowy.

Metoda Gerbera jako punkt wyjścia dla analizy traktuje staw skroniowo-żuchwowy. W relacji do jego funkcji bierze pod uwagę pozostałe ogniwa układu stomatognatycznego. Staw skroniowo-żuchwowy jest działającym synchronicznie symetrycznym elementem anatomii twarzoczaszki, który pozwala na otwieranie ust i funkcje z tym związane. To staw o złożonej budowie, w jego skład wchodzą: dołek stawowy kości skroniowej, który stanowi panewkę stawową, wyrostek kłykciowy, krążek stawowy i torebka stawowa. Krążek zbudowany jest z chrząstki i dzieli jamę stawową na dwie części: górną i dolną. Podczas ruchów opuszczania żuchwy (otwierania ust) krążek stawowy przesuwa się do przodu i dołu. Wraz z krążkiem przesuwa się wyrostek kłykciowy głowy żuchwy po obu stronach. W ruchu przywodzenia żuchwy (zamykania ust) krążek stawowy i wyrostek kłykciowy żuchwy wracają na swoje miejsce do pozycji wyjściowej. Stawy są sprzężone ze sobą czynnościowo (ruch następuje równocześnie w obu stawach) i anatomicznie (łączy je trzon kości żuchwy), stąd też nieprawidłowe asymetryczne obciążenia stawów są najczęstszą z przyczyn zaburzeń narządu żucia.

W ocenie wewnątrzstawowych patologii pomocna jest diagnostyka obrazowa. Konwencjonalne zdjęcia radiologiczne OPG, tomografia komputerowa oraz stożkowa tomografia komputerowa CBCT pozwalają na ocenę elementów kostnych stawu skroniowo-żuchwowego. Ocenę tkanek miękkich zlokalizowanych wewnątrzstawowo umożliwia rezonans magnetyczny NMR.

Prof. Albert Gerber dostrzegł korelację funkcjonalną pomiędzy zwarciem zębów, funkcją stawów skroniowo-żuchwowych oraz mięśni żucia i wyszczególnił trzy normy opisujące te zależności.

Norma statyczno-anatomiczna opisuje sytuację skoordynowanego, maksymalnego zaguzkowania zębów przy centralnym położeniu kłykci w dołach stawowych, podczas gdy głowa pacjenta jest utrzymywana swobodnie, pionowo. Przestrzeń stawowa pozostawia odpowiednią ilość miejsca na krążek stawowy oraz na dwie zdrowe warstwy chrząstki, które pokrywają kostne powierzchnie wewnątrzstawowe. Tkanki miękkie wewnątrz, jak i pozastawowe nie są ściśnięte ani naciągnięte.

Norma dynamiczno-anatomiczna opisuje skoordynowaną pozycję, gdzie forma i nachylenie artykulacyjnych powierzchni stawów skroniowo-żuchwowych koresponduje z okluzyjnym nachyleniem zębów.

Norma neuromięśniowa opisuje realną sytuację, kiedy prawidłowa kontrola neuromięśniowa czynności systemu narządu żucia może zostać zaburzona. Uwidacznia się to, gdy podczas maksymalnego zaguzkowania jeden lub oba kłykcie są przemieszczone. Badanie czynnościowe uwidacznia brak harmonii pomiędzy pozycją głów stawowych w stawach skroniowo-żuchwowych i zwarciem. W takiej sytuacji nasila się aktywność mięśni, powodując ich napięcie, czego konsekwencjami są dolegliwości bólowe.

Teoria prof. Gerbera dotycząca korelacji pozycji kłykcia w dole stawowym w stosunku do zwarcia wykorzystywana jest dzisiaj w każdej rehabilitacji protetycznej i leczeniu zaburzeń okluzyjno-artykulacyjnych.

BEZZĘBIE to niefizjologiczna sytuacja braku uzębienia wymagająca analizy zwarcia pod kątem pracy stawów skroniowo-żuchwowych, napięć nerwowo-mięśniowych oraz szczególnie w trakcie protezowania.             (czytaj więcej…)

Bolesne dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych przeważnie występują u pacjentów bezzębnych. Najczęstsze są jednak dysfunkcje zaadaptowane. Konieczne jest wtedy wykonanie nowych protez, uwzględniających prawidłową relację zwarcia żuchwy do szczęki, stabilizującą jednoznacznie okluzję centryczną.

W celu ustalenia wzajemnej relacji żuchwy i szczęki Gerber poleca rejestrację z użyciem centralnego sztyftu podpierającego, który zapewnia równomierne obciążenie podłoża protetycznego i stawów skroniowo-żuchwowych, a także ułatwia centralne ułożenie głów stawowych dzięki trójpunktowemu podparciu żuchwy w stosunku do czaszki.

W pierwszym etapie wykonuje się modele robocze, które są montowane w opracowanym przez prof. Gerbera artykulatorze. Tak zwany condylator pozwala na symulację trójwymiarowych ruchów głów żuchwy. Pozwala na zweryfikowanie poprawności relacji pomiędzy łukiem zębowym górnym a dolnym. Po dokładnym zbadaniu funkcji i morfologii stawu sż, wykonaniu pomiarów oraz ocenie stanu zdrowia zębów zostaje opracowany indywidualny plan leczenia zgodny z uwarunkowaniami pacjenta.

Dzięki zastosowaniu łuku twarzowego możliwy jest pomiar kątów nachylenia torów przesuwania głów żuchwy. Pozwala to na zamontowanie modeli gipsowych w stosunku do stawów skroniowo-żuchwowych i płaszczyzny Campera (linii uszno-nosowej) orientacyjnej w widoku z profilu. Ma to na celu odtworzenie prawidłowej okluzji, czyli odpowiedniej pozycji stykania się zębów górnych z dolnymi.

CHOROBA OKLUZYJNA

W przypadku zaburzeń okluzji mamy do czynienia z chorobą okluzyjną. Objawia się ona bruksizmem, który powoduje ścieranie się twardych tkanek zębów, napięciem mięśni żujących oraz bólem w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych. Konsekwencjami choroby okluzyjnej są ruchomość zębów, ich nadwrażliwość na bodźce temperaturowe w miejscach starcia, ból przy nagryzaniu, recesje dziąsłowe, jak również problemy wewnątrzstawowe objawiające się trzeszczeniem i przeskakiwaniem głów stawowych przy rozwieraniu szczęk. Nieprawidłowe kontakty międzyzębowe, nadmierne zaciskanie zębów wzmaga napięcie mięśniowe i generuje wiele powikłań, takich jak:

KONTAKT

WIĘCEJ INFORMACJI

SZYBKI EMIAL

© 2017 STOMATOLOGIA ESTETYCZNA IMPLANTOLOGIA DR RADOSŁAW WITKOWSKI Wszystkie prawa zastrzeżone